Blog Yazıları

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 286 vd.

1. Soybağı Nedir?

Soybağı, bir çocuk ile anne ve babası arasındaki hukuki bağı ifade eder.

Bu bağ, çocuğun:

Anne ve babasının soyadını taşımasını,

Onlara mirasçı olmasını,

Bakım ve nafaka hakkına sahip olmasını sağlar.

​

Evlilik İçi Çocuklarda Karine: Türk Medeni Kanunu'na (TMK m. 285) göre, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden sonra 300 gün içinde doğan çocuğun babası, koca kabul edilir (Babalık Karinesi). Soybağının Reddi davası, işte bu hukuki karinenin çürütülmesi için açılır.

​

2. Soybağının Reddi Davası Nedir?

Soybağının Reddi Davası, hukuken baba sayılan kişinin (koca) veya çocuğun, bu hukuki bağın biyolojik gerçeklikten uzak olduğu iddiasıyla ortadan kaldırılmasını talep ettiği özel bir dava türüdür.

​

Davayı Kimler Açabilir? (Aktif Dava Ehliyeti)

​

• 1. Davacı: Koca (Hukuki Baba)

  • Dava Açma Süresi: Çocuğun doğumunu veya babalığından şüphelenilen durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl.

  • Sürenin Başlangıcı: Öğrenme Tarihi.

• 2. Davacı: Çocuk

  • Dava Açma Süresi: Ergin (Reşit) olduğu tarihten itibaren 1 yıl.

  • Sürenin Başlangıcı: Ergin Olma Tarihi.

    (Çocuk, ergin olmadan önce davasını yasal temsilcisi/kayyım aracılığıyla açabilir.)

• 3. Davacı: Diğer İlgililer

  • Tanım: Kocanın altsoyu, anası, babası veya çocuğun gerçek babası olduğunu iddia eden kişi.

  • Şart: Ancak kocanın dava açma süresi dolmadan ölmesi, gaipliği veya ayırt etme gücünü sürekli kaybetmesi hâlinde dava açabilirler (TMK m. 291).

  • Sürenin Başlangıcı: Kocanın Ölüm Tarihi / Gaipliği vb.​

 

⚠️ Kilit Nokta (Süre): Çocuk, ergin olmadan önce yasal temsilcisi (anne veya kayyım) aracılığıyla bu davayı açabilir. Belirtilen 1 yıllık sürelerin hak düşürücü nitelikte olduğu ve kesinlikle uzatılamayacağı unutulmamalıdır. Süre geçtikten sonra açılan davalar, mahkeme tarafından usulden reddedilir.

​

3. İspat ve Usul Kuralları (HMK)

Soybağının reddi davası, bir tespit davası olup, ispat yükü ve usul kuralları Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve TMK hükümleri ile belirlenmiştir.

​

A. İspat Yöntemleri

•İspat Yükü: Çocuğun biyolojik babası olmadığını ispat etme yükümlülüğü davayı açan tarafa (koca veya çocuğa) aittir.

•Kesin Delil (DNA Testi): Mahkemeler, günümüzde DNA testi gibi bilimsel delilleri en güvenilir ve neredeyse kesin ispat aracı olarak kabul eder. Biyolojik bağın bulunmadığı bilimsel olarak kanıtlanırsa, soybağının reddine karar verilir.

•Kocanın Reddi: Baba olduğu kabul edilen kişi (koca) mahkemenin talep ettiği DNA testini yaptırmaktan kaçınırsa, mahkeme bunu soybağının reddi yönünde güçlü bir karine (kanıt) olarak değerlendirebilir.

•Diğer Deliller: Kocanın gebelik döneminde uzun süre yurtdışında/cezaevinde bulunması gibi babalık ilişkisini imkânsız kılan tıbbi veya fiziki durumlar da delil olarak kullanılabilir.

​

B. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Mahkeme TürüAçıklamaGörevli MahkemeAile Mahkemesi'dir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi bu davaya bakar.Yetkili MahkemeDavalının (çocuğun) yerleşim yeri mahkemesi veya davacının (kocanın/çocuğun) yerleşim yeri mahkemesidir.

​

C. Davanın Tarafları (Pasif Husumet)

• Dava, temelde çocuğun hukuki statüsünü etkilediği için çocuğa karşı açılır. • Çocuk ergin değilse (küçükse), mahkeme tarafından çocuğun menfaatlerini korumak üzere davada temsil etmesi için kayyım atanması gerekir (Yargıtay içtihadı).

​

4. Soybağının Reddi Kararının Sonuçları

Mahkemenin soybağının reddi yönünde karar vermesi ve kararın kesinleşmesi, çocuğun hukuki statüsünde köklü değişiklikler yaratır:Hukuki SonuçAçıklamaNüfus KaydıÇocuğun nüfus kayıtları değiştirilir. Çocuk, artık hukuken baba kabul edilen kişinin soyadını taşımaz ve annesinin bekârlık soyadını alır.MirasçılıkÇocuğun, baba kabul edilen kişiyle olan mirasçılık ilişkisi tamamen sona erer. Çocuk, o kişinin mirasından hak talep edemez.Mali YükümlülüklerBaba kabul edilen kişinin çocuğa karşı olan nafaka (iştirak) yükümlülüğü ortadan kalkar.Yeni Soybağı KurulmasıRed kararı sonrası çocuk annesine bağlı kalır. Çocuğun biyolojik babası biliniyorsa, çocuk veya anne tarafından o kişiye karşı ayrıca babalık davası açılarak yeni bir soybağı ilişkisi kurulabilir.

​

Vatandaşların Dikkat Etmesi Gereken Husus:

Soybağının reddi, çocuğun ve kocanın tüm hukuki, miras ve mali haklarını kesin olarak sona erdirdiği için, bu süreç başlatılmadan önce DNA testi ve hak düşürücü süreler konusunda çok dikkatli olunmalı ve mutlaka profesyonel hukuki destek alınmalıdır.

​

Daha fazlası ve aklınıza takılan sorular için iletişime geçiniz.

Av. Rüveyda ÖNDER